Een motorrijder of fietser die in een bocht onderuitgaat door een olievlek, loopt vaak flinke schade op. De eerste gedachte is dan meestal dat de gemeente of de provincie als wegbeheerder moet betalen. Zo eenvoudig ligt het niet. Olie op het wegdek is juridisch iets anders dan een gat in de weg. Wanneer is de wegbeheerder aansprakelijk voor olie op de weg?
Risicoaansprakelijkheid voor gebreken aan de weg
Voor gebreken aan de weg zelf geldt een risicoaansprakelijkheid van de wegbeheerder. Dit volgt uit artikel 6:174 lid 2 BW. Is een openbare weg gebrekkig en levert dat gevaar op, dan is de wegbeheerder aansprakelijk, ook als hem niets te verwijten valt. Denk aan een kuil of een losliggende tegel. In mijn artikel over een gat in de weg zet ik de vereisten op een rij.
Bij olie gaat het echter niet om een gebrek aan de weg, maar om iets dat op de weg terecht is gekomen. Dat maakt een groot verschil.
Olie hoort niet bij de weg
De Hoge Raad heeft in het Burchtstraat-arrest van 7 oktober 2016 (ECLI:NL:HR:2016:2283) bepaald dat een voorwerp dat niet tot de weg, het weglichaam of de weguitrusting behoort, de weg niet gebrekkig maakt. In die zaak ging het om elektriciteitskabels van marktkramen die over de stoep in Nijmegen lagen. Een voetgangster struikelde erover. De kabels waren niet vast met de weg verbonden en dienden niet voor de verkeersfunctie van de weg. Artikel 6:174 BW was daarom niet van toepassing.
Voor olie geldt hetzelfde. Een olievlek is geen onderdeel van de weg. Ook in lagere rechtspraak over olie, vettige substanties en bladeren op het wegdek wordt artikel 6:174 BW om die reden niet toegepast. De Hoge Raad oordeelde eerder in vergelijkbare zin over ijzel: gladheid maakt een weg niet gebrekkig (HR 3 mei 2002, het ZOAB-arrest).
Wel aansprakelijk bij een verwijt
Dat betekent niet dat de wegbeheerder nooit aansprakelijk is. Op grond van artikel 6:162 BW kan de wegbeheerder aansprakelijk zijn als hij zijn zorgplicht voor de veiligheid van weggebruikers heeft geschonden. Dan moet hem wel een verwijt kunnen worden gemaakt. Of dat zo is, beoordeelt de rechter aan de hand van de bekende Kelderluik-criteria:
- hoe groot de kans is dat weggebruikers het gevaar niet opmerken;
- hoe groot de kans is dat daardoor een ongeval ontstaat;
- hoe ernstig de gevolgen kunnen zijn; en
- hoe bezwaarlijk het is om veiligheidsmaatregelen te nemen.
In de praktijk draait het bij olie vooral om de vraag of de wegbeheerder van de olie wist of had moeten weten, en of hij daarna voldoende snel heeft opgetreden. Een olievlek die een kwartier voor het ongeval is ontstaan, kan de wegbeheerder niet worden verweten. Is de olie al uren eerder gemeld en is er niets gebeurd, ook geen waarschuwing of afzetting, dan ligt dat anders.
Wie dan wel?
Vaak is de veroorzaker de meest aangewezen partij om aan te spreken. Dat is degene van wiens voertuig de olie afkomstig is. Komt de olie van een motorrijtuig, dan kan in veel gevallen de WAM-verzekeraar van dat voertuig worden aangesproken. Het probleem is natuurlijk dat de veroorzaker meestal allang verdwenen is.
Wat kunt u doen?
Bent u door olie op de weg ten val gekomen, leg dan zo snel mogelijk vast:
- de plaats en het tijdstip van het ongeval, met foto’s van de olie en de omgeving;
- de namen van getuigen en eventueel een melding bij de politie;
- of er al eerder meldingen bij de wegbeheerder waren gedaan; en
- of de olie van een bepaald voertuig afkomstig was.
Vooral het derde punt is belangrijk. Of de wegbeheerder aansprakelijk is, hangt vaak af van wat hij wist. U kunt de wegbeheerder om de meldingen van die dag vragen.
Meer weten?
Olie op het wegdek valt in de regel niet onder de risicoaansprakelijkheid van de wegbeheerder. Aansprakelijkheid is wel mogelijk als de wegbeheerder van het gevaar wist en te lang heeft gewacht met opruimen of waarschuwen. Daarnaast kan de veroorzaker aansprakelijk zijn.
Bij vragen over dit onderwerp kunt u geheel vrijblijvend contact met mij opnemen. Ik denk graag even met u mee.
Heeft u schade door een gebrek aan de weg? Lees meer over onze aanpak als advocaat aansprakelijkheid wegbeheerder.
