Het bord met de plaatsnaam en de 50 km-zone zijn voor de meeste mensen het begin van de bebouwde kom. Voor de Wegenwet ligt het iets ingewikkelder. Daar heeft de bebouwde kom een eigen betekenis, met gevolgen voor de wegenlegger en voor het bewijs van de openbaarheid van een weg.
Twee keer een bebouwde kom
De Wegenverkeerswet 1994 kent een bebouwde kom voor de verkeersregels, zoals de maximumsnelheid. Die grens wordt vastgesteld door de gemeenteraad (artikel 20a Wegenverkeerswet 1994) en is herkenbaar aan de plaatsnaamborden.
De Wegenwet gebruikt de bebouwde kom voor iets anders: de wegenlegger. Volgens artikel 27 Wegenwet wordt een legger opgemaakt van de wegen buiten de bebouwde kom. De grenzen van de bebouwde kom voor de Wegenwet worden door Gedeputeerde Staten bepaald. Die grens hoeft niet samen te vallen met die van de Wegenverkeerswet.
Gevolg: geen legger binnen de kom
Wegen binnen de bebouwde kom staan in beginsel niet op de wegenlegger. Een weg die deels binnen en deels buiten de kom ligt, komt wel in zijn geheel op de legger, tenzij de gemeente het deel binnen de kom onderhoudt (artikel 28 Wegenwet). Hoe de legger werkt, leg ik uit in mijn artikel over de wegenlegger.
Gevolg voor het bewijs
Voor wegen buiten de bebouwde kom kan het vermoeden van artikel 49 Wegenwet een rol spelen: een weg die op de legger staat, wordt geacht openbaar te zijn. Binnen de bebouwde kom ontbreekt dat hulpmiddel. Wie stelt dat een weg binnen de kom openbaar is, moet dat dus op een andere manier aannemelijk maken, aan de hand van de eisen van artikel 4 Wegenwet. In dit artikel beschrijf ik welke bewijsmiddelen daarvoor kunnen worden gebruikt.
Dat is geen theoretisch punt. Juist binnen de bebouwde kom spelen veel geschillen over achterpaden, brandgangen en parkeerterreinen. Zie bijvoorbeeld mijn artikel over het afsluiten van een privéparkeerplaats.
Onderhoud en zorgplicht
De grens van de bebouwde kom verandert niets aan de zorgplicht van de gemeente. Op grond van artikel 16 Wegenwet moet de gemeente ervoor zorgen dat de openbare wegen in haar gebied in goede staat verkeren, binnen en buiten de kom. Uitgezonderd zijn onder meer wegen die door het Rijk, een provincie of een waterschap worden onderhouden. Ook de aansprakelijkheid van de wegbeheerder voor gebreken aan de weg geldt binnen en buiten de kom.
Waar moet u op letten?
- Controleer bij een geschil eerst of de weg binnen of buiten de bebouwde kom in de zin van de Wegenwet ligt.
- Ga niet uit van de plaatsnaamborden: die geven de grens volgens de Wegenverkeerswet aan.
- Ligt de weg binnen de kom, verzamel dan zelf bewijs over de toegankelijkheid en het onderhoud.
Meer weten?
De bebouwde kom heeft in de Wegenwet een eigen betekenis. Wegen binnen de kom staan in beginsel niet op de legger, zodat de openbaarheid met ander bewijs moet worden aangetoond. De zorgplicht van de gemeente geldt wel overal.
Bij vragen over dit onderwerp kunt u geheel vrijblijvend contact met mij opnemen. Ik denk graag even met u mee.
Gaat het om de wegenlegger? Lees meer over onze aanpak als advocaat wegenlegger.
