In veel discussies over een openbare weg komt vroeg of laat de wegenlegger op tafel. Staat de weg erop, dan is de zaak voor veel mensen beslist. Staat de weg er niet op, dan zou de weg niet openbaar zijn. Beide gedachten zijn te kort door de bocht. Wat is de wegenlegger eigenlijk, en wat betekent het als een weg erop staat?
Welke wegen staan op de legger?
Op grond van artikel 27 Wegenwet wordt voor iedere gemeente een legger opgemaakt van de openbare wegen buiten de bebouwde kom. Wegen binnen de bebouwde kom staan er dus in beginsel niet op. Een uitzondering geldt voor een weg die deels binnen en deels buiten de bebouwde kom ligt: dan komt in de regel ook het deel binnen de kom op de legger, tenzij de gemeente dat deel onderhoudt (artikel 28 Wegenwet).
Wat staat er in de legger?
Artikel 30 Wegenwet bepaalt wat er per weg moet worden vermeld. Kort samengevat zijn dat:
- het nummer en de naam van de weg en de eindpunten;
- eventuele beperkingen van het gebruik;
- de soort, breedte en lengte van de verharding;
- de bruggen en duikers;
- wie onderhoudsplichtig is en wat de omvang van die plicht is; en
- welk gezag zorg draagt voor de weg.
Bij de legger hoort een overzichtskaart. Rust de onderhoudsplicht op grondstukken, dan staan in plaats van namen de kadastrale percelen vermeld (artikel 32 Wegenwet).
Wie stelt de legger vast?
Volgens de Wegenwet maakt het college van burgemeester en wethouders een ontwerp van de legger. Op de voorbereiding is afdeling 3.4 van de Algemene wet bestuursrecht van toepassing, zodat iedereen een zienswijze kan indienen (artikel 34 Wegenwet). Gedeputeerde Staten stellen de legger vervolgens vast (artikel 35 Wegenwet). In een aantal provincies neemt het college van burgemeester en wethouders dit besluit zelf, zoals in de zaak over de wegenlegger van Bernheze die ik in dit artikel besprak. Kijk daarom altijd goed wie het besluit heeft genomen.
Wat betekent een vermelding?
Het belangrijkste gevolg staat in artikel 49 Wegenwet. Een weg die op een vastgestelde legger voorkomt, wordt geacht openbaar te zijn. Dat vermoeden kan alleen worden weerlegd door te bewijzen dat de weg na de vaststelling of wijziging van de legger heeft opgehouden openbaar te zijn, bijvoorbeeld omdat de weg aan het openbaar verkeer is onttrokken.
Een vermelding op de legger is daarom niet vrijblijvend. Wie het niet eens is met de opname van een weg, moet daar bij de vaststelling tegen opkomen. Later is het veel lastiger.
En als de weg er niet op staat?
Staat een weg niet op de legger, dan betekent dat niet dat de weg niet openbaar is. De legger is geen voorwaarde voor openbaarheid. Een weg kan op grond van artikel 4 Wegenwet openbaar zijn geworden, bijvoorbeeld doordat hij dertig jaar voor iedereen toegankelijk is geweest. Dat moet dan wel op een andere manier worden aangetoond. Hoe dat gaat, leg ik uit in mijn artikel over het aantonen van openbaarheid. Ook voor wegen binnen de bebouwde kom, die meestal niet op de legger staan, is artikel 4 Wegenwet dus bepalend.
Legger en werkelijkheid
Veel leggers zijn tientallen jaren oud. De beschrijving van de verharding of de breedte klopt dan niet altijd meer met de situatie ter plaatse. Dat maakt de vermelding niet ongeldig, maar het kan wel reden zijn om om een wijziging van de legger te vragen. Een belanghebbende kan daarom verzoeken (artikel 41 Wegenwet).
Meer weten?
De wegenlegger is een overzicht van de openbare wegen buiten de bebouwde kom, met daarbij wie de wegen onderhoudt. Een vermelding op de legger leidt tot een sterk vermoeden van openbaarheid. Een weg die niet op de legger staat, kan toch openbaar zijn.
Bij vragen over dit onderwerp kunt u geheel vrijblijvend contact met mij opnemen. Ik denk graag even met u mee.
Gaat het om de wegenlegger? Lees meer over onze aanpak als advocaat wegenlegger.
